Skip to main content

Ernesto SABATO - Shenjat e leximeve

Kujtoj bibliotekat e lagjes, te ngritura nga njerez te varfer e idealiste qe, pas nje dite pune, u mbetej ende force per t?u marre plot dashuri me femijet; keta te fundit te etur per fantazi e aventura.
Nga dhomeza modeste e rruges 61, lundroja drejt boteve te Salgar-it e Zhyl Vern-it, ashtu sikurse me tej i riperteriva ne veprat e medha te romantizmit gjerman: ne "Bandotet" e Shiler-it, te Shatobrian-i, Goethe-ja dhe "Verteri" i tij i pashmangshem; e te Ruso-i.
Ma pas zbulova nordiket: Ibseni-n, Strindberg-un dhe tragjiket ruse, te cilet ndikuan shume mbi mua: Dostojevski-n, cehov-in, Gogol-in; deri tek aventura epike e "Mio Sidit" dhe e horrit te madh te Mances.
Vepra qe u jam kthyer disa here, si ai qe kthehet ne nje toke ? aq te vjeteruar ne mergim, ku u zhvilluan ngjarjet themelore te jetes se tij.
Krim e ndeshkim", qe ne moshen pesembedhjetevjecare me ishte dukur nje liber policor, u rivleresua me pas brenda meje si nje roman i jashtezakonshem psikologjik; me ne fund gerrmova fundin e vertete te vepres me te madhe te shkruar mbi problemin e perjetshem te fajit e shperblimit te tij.
E shoh ende veten nen batanije, teksa perpij me babezi nje veper te madhe, botim ekonomik, ne perkthim te dyfishte apo trefisht. Degjoj ende te qeshuren e shkaktuar nga zhgenjimi dhe ironia thumbuese me te cilen eillde-i demaskonte hipokrizine viktoriane.
Ndiej shpejtimin e rrahjeve te zemres, ndersa shfletoj faqet e Poe-se dhe tregimet e tij te mrekullueshme apo paradokset e cesternon-it dhe te mistershmit At Braun.
Gjate viteve kam lexuar me pasion shkrimtaret e medhenj te te gjitha koherave. I kam kushtuar ore te tera leximit, qe per mua ka qene kerkim i ethshem.
Nuk kam qene kurre lexues veprash te plota dhe, per me teper, nuk jam terhequr nga asnje lloj sistematizmi.
Perkundrazi, gjate cdo krize ndryshoja rryme, por e verteta eshte se ne veprat e medha gjithnje jam zhytur si ne nje tekst te shenjte; thua se ne secilen mundesi leximi me tregohej pikenisja drejt udhetimit te filleses se nje riti.
Shenjat qe me kane lene gjurme te dukshme ne shpirt, deshmojne se vertet ka ndodhur dicka e ngjashme me kete.
Leximi me ka shoqeruar deri me sot, duke luajtur rol shnderrues ne jeten time, fale atyre te vertetave qe vec arti i zoteron.

Perktheu Ajsela Koka

Popular posts from this blog

KADARE ME «KUSH E SOLLI DORUNTINËN» U NXIT SHQIPTARËVE ARMIQËSINË ME PERËNDIMIN DHE E BËN IDEATORIN E BESËS PËRDHUNUES TË MOTRËS

Novela e Ismail Kadare, «Kush e solli Doruntinën», e botuar për herë të parë në vitin 1980, mbahet si një nga kryeveprat e këtij shkrimtari. Por kjo novelë, që më pas është quajtur dhe roman, siç ka ndodhur me pjesën më të madhe të novelave të Ismail Kadare, është në fakt një projektim në të shkuarën, me bazë një legjendë të vjetër, i paradigmave ideologjike të propa­gandës së regjimit komunist, të kohës kur u shkrua kjo novelë. Më konkretisht, Kadare letrarizon, me një pro­jek­tim në të shkuarën, paradigmën izolacioniste antiperëndi­more, sipas së cilës gjendja e Shqipërisë komuniste, e kohës kur shkrua­nte autori, si e rrezikuar nga Lindja dhe Perëndimi dhe e izoluar prej tyre, qe një vazhdim i një linje të gjithkoh­shme të historisë shqiptare. Pikërisht Kadare këtë e paraqit tek novela «Kush e solli Doruntinën», e cila u botua në vitin 1980, menjëherë pas prishjes së Shqipërisë enveriane me Kinën, aleatin e vet të fundit të madh. Tash Shqipëria komu­niste i shihte si njëlloj armiq …

ISMAIL KADARE TEK «URA ME TRI HARQE» I PARAQET SHQIPTARËT SI TRIBU XHUNGLE QË EDHE URËN E PARË TË GURTË UA NDËRTUAN SLLAVËT

Novela e Ismail Kadare, «Ura me tri harqe», e botuar së pari në vitin 1978, si pjesë e triptikut (tre novela) me të njëjtin titull, dhe e ribotuar me disa ndryshime në periudhën paskomuniste (këtu i referohem botimit më të fundit, të vitit 2004), mba­het si një nga kryeveprat e Ismail Kadare. Ajo është përkthyer në shumë gjuhë të huaja, por si për të gjithë librat e Kadaresë nuk kemi të dhëna për numrin e kopjeve të botuara dhe të shitura në gjuhë të huaj. Megjithatë, edhe për aq sa është botuar dhe lexuar nga të huajt, ky libër i ka bërë një dëm të madh nacionit (kom­bit) shqiptar, se sipas këtij libri shqiptarët dalin si një popull shumë më i prapambetur se fqinjët në prag të okupimit turk (ngjarjet në novelë zhvillohen në gjysmën e dytë të shekullit XIV), që në këtë kohë nuk kanë ndërtuar as ura të thjeshta prej guri, dhe habiten kur dëgjojnë se mund të ndër­tohet një e tillë. Novela është një projektim në të shkuarën e lar­gët mesjetare e paradigmës ideologjike komuniste të kohës …

KUSH ESHTE HAMLETI?

Nga Profesor Alfred Uçi

Një kritik ka thënë se emrin e Hamletit e dinë të gjithë njerëzit, jo vetëm ata që e kanë lexuar tragjedinë shekspiriane ose që e kanë parë në skenë e në ekran. E me gjithë këtë, para ndërgjegjes estetike njerëzore mbetet pa përgjigje përfundimtare pyetja enigmë: Ç’është Hamleti? Nuk besojmë të ketë një figurë tjetër letrare, për të cilën të jenë zhvilluar shekuj me radhë diskutime pa fund dhe të jenë dhënë aq shumë përgjigje të mençura, të thella, origjinale, ndonëse të pamjaftueshme, se sa për Hamletin(Është llogaritur se zbërthimit të Hamletit i janë kushtuar rreth 25 mijë studime kritiko-letrare). Pyetjes së parë, mund t’i shtohet një pyetje e dytë: A mund të ketë në përgjithësi përgjigje shterruese për këtë çështje? Në përpjekjet për të dhënë shpjegime, në krye qëndron vetë drama e Shekspirit, që bart jo vetëm enigmën, por edhe mundësinë e deshifrimit të saj të saktë. Më mirë se Shekspiri, kush mund ta dinte se ç’është Hamleti! Prandaj vëmendja kryesore dre…